Heb je zelf een overboeking goedgekeurd en kwam je er te laat achter dat je was opgelicht? Storneren werkt dan niet, maar de PNBF-procedure kan alsnog helpen om je geld terug te vorderen, op voorwaarde dat je minstens drie politiemeldingen over dezelfde rekening kunt aantonen.
Wat de PNBF-procedure precies doet
PNBF staat voor Procedure NAW-gegevens Begunstigde bij niet-bancaire Fraude. Het is de route waarmee de bank van de ontvanger, op verzoek van jouw bank, de naam en het adres deelt van de rekeninghouder die het geld heeft ontvangen. Die gegevens gebruik je om verder te komen, bijvoorbeeld voor een civiele claim of om je aangifte te onderbouwen. De procedure geeft geen garantie dat je het geld terugkrijgt, maar levert wel het bewijs dat je nodig hebt om verder te gaan.
Deze route is bedoeld voor situaties waarin jij zelf op 'overmaken' hebt geklikt, omdat je dacht een webshop, een belegging of een goed doel te steunen. Er was op dat moment geen fout in het banksysteem en geen gestolen inlogcode, alleen een leugen die je overtuigde om te betalen. Dat maakt het anders dan een gehackte rekening: de bank kan zo'n overboeking niet zomaar terugdraaien, want jij hebt hem zelf goedgekeurd.
Een overboeking die je zelf hebt goedgekeurd valt niet onder de terugboekregelingen voor incasso's, zoals ABN AMRO uitlegt, en is dus niet automatisch terug te draaien. De PNBF-procedure bestaat voor precies dit soort gevallen: geld dat weg is via een bewuste, maar misleide beslissing.
De PNBF-procedure levert de gegevens van de ontvanger, maar geen garantie dat je het geld terugkrijgt. Wat daarna mogelijk is, hangt af van je bank en van de situatie.
De voorwaarde: minstens drie politiemeldingen
Volgens de Consumentenbond komen gedupeerden alleen in aanmerking voor de PNBF-procedure als er minstens drie meldingen bij de politie kunnen worden aangetoond over dezelfde rekening. Dat betekent niet dat jij alleen drie keer aangifte moet doen: de meldingen mogen ook van andere slachtoffers komen, zolang het om hetzelfde rekeningnummer gaat.
Die drempel bestaat omdat één melding weinig zegt. Meerdere meldingen over hetzelfde nummer laten een patroon zien, en dat patroon is precies waar het Landelijk Meldpunt Internetoplichting van de politie naar kijkt. Komt er een derde melding binnen over dezelfde rekening, dan informeert het meldpunt de bank van de ontvanger, die de rekening vervolgens kan blokkeren.
Doe daarom altijd aangifte, ook als het bedrag klein is en ook als je denkt dat het toch geen zin heeft. Elke aangifte telt mee voor jou en voor de volgende gedupeerde. Controleer daarnaast het rekeningnummer via de IBAN-check van FraudeVrij en meld wat er is gebeurd via het meldformulier, zodat ook andere bezoekers worden gewaarschuwd voordat ze geld overmaken.
Waarom dit iets anders is dan storneren of een Melding Onterechte Incasso
Storneren en een Melding Onterechte Incasso gaan over een ander probleem: een afschrijving die je niet zelf hebt goedgekeurd, meestal via een SEPA-incasso. Bij storneren kun je die afschrijving tot acht weken na afschrijving zonder opgaaf van reden laten terugboeken. Is die termijn verstreken en heb je nooit een machtiging gegeven, dan kun je tot dertien maanden na afschrijving een Melding Onterechte Incasso doen, waarbij het onderzoek van de bank maximaal één maand duurt. Een uitgebreide vergelijking van die twee routes staat in dit artikel over storneren en de Melding Onterechte Incasso.
Bij PNBF ligt dat anders. Jij hebt de overboeking zelf gedaan en goedgekeurd, dus er is geen incasso om terug te boeken en geen machtiging om te betwisten. Ook een betaalverzoek dat je via een link ontving en waarmee je zelf hebt betaald, valt onder een gewone overboeking en dus niet onder de termijn van acht weken. De enige weg die overblijft, is de gegevens van de ontvanger achterhalen en van daaruit verder gaan.
Dat maakt PNBF geen snelle of gegarandeerde oplossing. Er is geen vaste terugbetaaltermijn, geen automatisch onderzoek door je bank, en geen garantie op een vergoeding. Het is een middel om de identiteit achter een rekening te achterhalen wanneer je die niet kent en er genoeg meldingen liggen om de aanvraag te onderbouwen.
Wat je nu het beste doet
Bel eerst je bank, ook als het geld al weg is. Soms is een overboeking nog te blokkeren of terug te halen als de ontvangende bank snel genoeg wordt ingelicht. Wacht daar niet mee tot morgen.
- Bel direct je bank en vraag of de overboeking nog te blokkeren is
- Doe aangifte bij de politie, telefonisch via 0900-8844 of online, en vraag om een kopie van je aangifte
- Meld de oplichting ook bij de Fraudehelpdesk via 088-786 73 72
- Bewaar elk bericht, elke schermafbeelding en elk betaalbewijs
- Vraag je bank naar de mogelijkheid van de PNBF-procedure zodra je minstens drie meldingen kunt aantonen
Welke route past bij jouw situatie
Kreeg je een onbekende afschrijving via een incasso die je nooit hebt goedgekeurd, dan kijk je eerst naar storneren of de Melding Onterechte Incasso, afhankelijk van hoeveel tijd er is verstreken.
Heb je zelf een bedrag overgemaakt aan iemand die je heeft misleid, via een nepwebshop, een valse belegging of een oplichter op Marktplaats, dan is PNBF de route die bij jouw situatie past, zodra er genoeg meldingen liggen over die rekening. Bekijk ook de meldingen die andere bezoekers al deden om te zien of er al een patroon zichtbaar is rond hetzelfde rekeningnummer.
Twijfel je welke route van toepassing is, dan geeft je bank of de Fraudehelpdesk uitsluitsel. Zij zien dagelijks vergelijkbare gevallen en weten welke procedure op dat moment openstaat. Doe daarnaast altijd aangifte via de politie, want zonder aangiften komt de PNBF-procedure nooit in beeld.
PNBF is geen snelle knop die geld laat terugkomen, maar wel de enige route wanneer je zelf een overboeking goedkeurde en de ontvanger niet kent. Doe aangifte, verzamel bewijs en laat je bank weten dat je de procedure wilt starten zodra er genoeg meldingen liggen.
