In 2025 steeg de schade door bankhelpdeskfraude naar 25,8 miljoen euro en door phishing bij bankklanten naar bijna 2,6 miljoen euro, terwijl De Nederlandsche Bank meldt dat online oplichting ongeveer 10% van de Nederlanders raakte. Dat verklaart waarom je bank soms extra vragen stelt voordat een overboeking wordt uitgevoerd.
Wat de cijfers over 2025 laten zien
Volgens De Nederlandsche Bank was in 2025 ongeveer 10% van de Nederlanders van 15 jaar en ouder slachtoffer van online oplichting en fraude. Kijk je breder naar online criminaliteit in het algemeen, dan loopt dat aandeel op tot 17%. Dat zijn geen incidenten aan de rand van de samenleving, dat is een aanzienlijk deel van de mensen om je heen.
Voor bankklanten specifiek werd 2025 een jaar waarin de schade opliep. Volgens Betaalvereniging Nederland steeg de schade door bankhelpdeskfraude met ruim 3 miljoen euro naar 25,8 miljoen euro. De schade door phishing bij bankklanten steeg met 1,8 miljoen euro naar bijna 2,6 miljoen euro. Beide vormen draaien om hetzelfde: een oplichter die zich voordoet als je bank en je overhaalt geld over te maken of gegevens af te geven.
- Bankhelpdeskfraude: schade van 25,8 miljoen euro in 2025, een stijging van ruim 3 miljoen euro ten opzichte van het jaar ervoor.
- Phishing bij bankklanten: schade van bijna 2,6 miljoen euro in 2025, een stijging van 1,8 miljoen euro.
- Online oplichting en fraude troffen ongeveer 10% van de Nederlanders van 15 jaar en ouder in 2025, tegenover 17% voor online criminaliteit in bredere zin.
Waarom DNB banken vraagt om gerichter op te treden
DNB constateert dat banken en betaalinstellingen al actief zijn tegen betaalfraude, maar ziet ook ruimte voor een gerichtere aanpak. Dat komt neer op iets concreets: niet elke klant hetzelfde controleren, maar juist scherper kijken bij transacties die op de bekende patronen van bankhelpdeskfraude of phishing lijken. We schreven eerder over hoe die schade jaar op jaar bleef stijgen, en de oproep van DNB volgt logisch op die trend.
Voor een toezichthouder is dit een boodschap aan de sector: verbeter de detectie, deel signalen sneller en laat een overboeking niet zomaar doorgaan als die op fraude lijkt. Voor jou als klant vertaalt zich dat naar iets heel praktisch, namelijk dat je bank je soms tegenhoudt op een moment dat je het zelf niet had verwacht.
Waarom je bank soms extra vragen stelt bij een overboeking
Een overboeking die opeens vragen oproept bij je bank voelt vaak als een vertraging. Toch is dat precies het gedrag dat DNB van banken verwacht nu de schadecijfers van bankhelpdeskfraude en phishing zijn opgelopen. Een bank die vraagt waarom je een groot bedrag overmaakt naar een nieuw rekeningnummer, of waarom je haast hebt, probeert te voorkomen dat jij in de statistieken van volgend jaar terechtkomt.
Controleer daarom ook zelf voordat je bevestigt. Een IBAN dat je opzoekt voordat je betaalt, kost een paar seconden en kan een hoop schade voorkomen. Hetzelfde geldt voor een telefoonnummer dat belt namens 'de bank': controleer het via de telefoonnummer-checker voordat je iets doet met wat er aan de andere kant van de lijn wordt gezegd.
Onthoud ook wat een bank nooit vraagt: nooit je pincode, nooit een code uit je bankapp voorlezen, en nooit een overboeking naar een zogenaamde kluisrekening. Wie daar toch om vraagt, is geen medewerker van je bank, ongeacht hoe overtuigend het gesprek klinkt.
Wat je zelf kunt doen voordat je betaalt
De cijfers van DNB en Betaalvereniging Nederland laten zien hoe groot dit speelveld is, maar zeggen niets over de ene overboeking die jij op dit moment overweegt. Daar helpt een paar seconden controle meer dan een jaar aan voorlichting. Zoek het rekeningnummer of telefoonnummer op voordat je betaalt of belt, in plaats van erop te vertrouwen dat het er wel goed uitziet.
Diezelfde gewoonte werkt ook bij een sms of e-mail die zegt van je bank te zijn. Kloppen de gegevens niet helemaal, wacht dan niet af maar bel zelf het nummer dat op je bankpas staat, niet het nummer dat in het bericht staat. Een paar seconden twijfel is nooit verspild, ook niet als het bericht uiteindelijk toch echt blijkt te zijn.
Een telefoonnummer op je scherm kan zijn vervalst met spoofing, ook als het lijkt op het echte nummer van je bank. Vertrouw niet op het schermbeeld en bel zelf terug via een nummer dat je zelf hebt opgezocht.
Als het toch misgaat
Heb je al geld overgemaakt aan een nepmedewerker van de bank, bel dan meteen je eigen bank en laat de rekening of de pas blokkeren. Doe daarna aangifte bij de politie en meld het voorval bij de Fraudehelpdesk. Een overboeking die je zelf hebt goedgekeurd valt niet onder de terugboekregels voor incasso's en is niet automatisch terug te draaien, dus hoe sneller je belt, hoe groter de kans dat de bank nog iets kan tegenhouden.
Bewaar elk bericht, elke schermafbeelding en elk betaalbewijs. Je hebt ze nodig bij de aangifte, en ze helpen ook om een melding compleet te maken. Meld het rekeningnummer of telefoonnummer dat is gebruikt via het meldformulier van FraudeVrij, zodat de volgende persoon die het opzoekt gewaarschuwd is voordat hij hetzelfde bedrag overmaakt.
De schadecijfers over 2025 zijn geen reden voor paniek, maar wel een reden om een extra vraag van je bank niet als vervelend te ervaren. Elke controle die tijd kost, is precies het soort gedrag dat DNB van de sector vraagt, en het soort gedrag dat jou uit de statistieken van 2026 houdt.
