De "vriend in nood"-scam
Je krijgt een WhatsApp-bericht van een onbekend nummer. "Hoi mam, dit is mijn nieuwe nummer. Mijn telefoon is kapot gegaan." Of: "Hey, ik ben het! Heb een nieuw nummer, sla dit maar op." Het klinkt onschuldig en herkenbaar — wie heeft er nou nooit een nieuw telefoonnummer gehad?
Maar het is niet je kind, partner of vriend. Het is een oplichter die hoopt dat je het gelooft. Na wat kletspraatjes komt het echte verzoek: "Ik zit in de problemen en heb dringend geld nodig. Kun je even 500 euro overmaken? Ik betaal het morgen terug." De urgentie is hoog, het verhaal klinkt geloofwaardig, en je wilt natuurlijk helpen.
Deze "vriend in nood"-fraude is al jaren een enorm probleem in Nederland. Volgens de Politie werden er in 2024 duizenden aangiftes gedaan met een gezamenlijke schade van tientallen miljoenen euro's. En dat zijn alleen de gevallen die gemeld worden — veel slachtoffers schamen zich en melden het niet.
Krijg je een bericht van een familielid of vriend die vraagt om geld? Maak nooit direct geld over. Bel altijd eerst naar het oude telefoonnummer van die persoon om te verifiëren of het verhaal klopt. Kan je diegene niet bereiken? Stel dan een persoonlijke vraag die alleen die persoon kan beantwoorden. Oplichters kennen je naasten niet en vallen door de mand bij specifieke vragen.
WhatsApp-account kaping
Nog gevaarlijker dan de vriend-in-nood-scam is het kapen van je WhatsApp-account. Hierbij nemen criminelen je echte WhatsApp-account over. Ze sturen berichten vanuit jouw profiel, met jouw foto, naar jouw contacten. Voor je familie en vrienden is het bijna onmogelijk om te zien dat zij niet met jou praten.
Hoe werkt dat? De oplichter probeert WhatsApp te installeren met jouw telefoonnummer. WhatsApp stuurt dan een verificatiecode via sms naar jouw telefoon. De oplichter heeft die code nodig en neemt op een slimme manier contact met je op: via een al gehackt account van een bekende, via een nep-sms of zelfs via een telefoontje. "Hoi, ik heb per ongeluk een code naar jou gestuurd, kun je die even doorsturen?"
Zodra je die code deelt, is het voorbij. De oplichter heeft nu jouw WhatsApp-account en jij bent uitgelogd. Vervolgens stuurt hij vanuit jouw naam berichten naar al je contacten met geldverzoeken. Omdat het bericht van "jou" komt, zijn mensen minder op hun hoede.
Zo werken de criminelen
WhatsApp-fraudeurs zijn goed georganiseerd. Het zijn vaak netwerken die op grote schaal opereren. Ze beginnen met het verzamelen van telefoonnummers en bijbehorende namen. Die halen ze uit datalekken, social media of kopen ze op het dark web. Met die informatie kunnen ze gerichte berichten sturen.
De oplichters werken vaak vanuit het buitenland, wat het voor de Nederlandse Politie lastig maakt om ze te pakken. Ze gebruiken prepaid simkaarten en VPN-verbindingen om hun sporen te wissen. Het geld wordt via katvangerrekeningen doorgesluisd naar buitenlandse rekeningen, waardoor het bijna niet te traceren is.
Wat hun berichten zo effectief maakt, is dat ze inspelen op emotie. Een ouder die denkt dat zijn kind in nood is, gaat niet eerst rustig nadenken. Een vriend die vraagt om snel even geld voor te schieten — dat doe je gewoon. Die emotionele reflex is precies wat de criminelen uitbuiten.
Zo bescherm je jezelf
Het goede nieuws: met een paar simpele maatregelen maak je het oplichters een stuk moeilijker. De meeste van deze stappen kosten maar een paar minuten en geven je veel meer bescherming.
- Schakel verificatie in twee stappen in bij WhatsApp (Instellingen > Account > Verificatie in twee stappen). Hiermee stel je een extra pincode in die nodig is om WhatsApp op een nieuw apparaat te activeren.
- Deel nooit verificatiecodes met iemand — ook niet als het verzoek van een bekende lijkt te komen. WhatsApp zelf zal je nooit om een code vragen.
- Krijg je een bericht van een nieuw nummer van een "bekende"? Bel altijd het oude nummer om te verifiëren. Stuur geen geld voordat je zeker weet met wie je praat.
- Stel je profielfoto in op "Alleen mijn contacten" zodat oplichters je foto niet kunnen kopiëren voor een nepaccount.
- Praat met je ouders, grootouders en andere familieleden over deze vormen van fraude. Ouderen zijn vaker slachtoffer omdat ze minder bekend zijn met deze trucs.
- Vertrouw geen berichten die beginnen met "Hoi pap/mam, dit is mijn nieuwe nummer" — dit is in 99% van de gevallen fraude.
Spreek met je familie een codewoord af. Als iemand via WhatsApp om geld vraagt, moet diegene eerst het codewoord noemen. Dit klinkt misschien overdreven, maar het is een van de effectiefste manieren om WhatsApp-fraude te voorkomen. Veel families in Nederland doen dit inmiddels.
Melden via FraudeVrij
Heb je een verdacht WhatsApp-bericht ontvangen? Of ben je helaas slachtoffer geworden? Meld het telefoonnummer van de oplichter op FraudeVrij. Ieder telefoonnummer dat gemeld wordt, krijgt een risicoscore die andere gebruikers waarschuwt. Zo help je voorkomen dat anderen in dezelfde val trappen.
Je kunt op FraudeVrij ook telefoonnummers checken. Krijg je een bericht van een onbekend nummer dat beweert je kind of vriend te zijn? Voer het nummer in op FraudeVrij en check of het al eerder als frauduleus is gemeld. Het is een snelle, simpele check die je veel geld kan besparen.
Doe daarnaast altijd aangifte bij de Politie en meld het bij de Fraudehelpdesk. Hoe meer meldingen, hoe beter het beeld wordt van de omvang van het probleem en hoe meer druk er komt op het aanpakken van deze criminelen. Samen staan we sterker tegen WhatsApp-fraude.
